-ASART
-2009 Astronomi Yılı
-2009 Gök Olayları
-Popüler Astronomi
-Haberler
-Anasayfa


 

 
 

 

AY TUTULMASI

Ay ve Güneş tutulmaları çok eskiden beri bilinen gök olaylarıdır. Yer ve Ay, diğer gezegenler gibi Güneş’ten aldıkları ışınları yansıtarak kendilerini gösterirler. Ay, Yer çevresinde; Yer, Ay ile birlikte Güneş çevresinde yörünge hareketlerini yaparken Güneş’e dönük yüzleri aydınlık, öbür yüzleri karanlıktır ve karanlık tarafta uzayda birer gölge konisi oluştururlar. Ay, Yer’in gölge konisine girdiğinde Ay tutulması meydana gelir. Ay tutulması sadece Ay dolunay evresindeyken gerçekleşir. Dünya, Ay ile Güneş arasındayken gelen ışınları engeller ve arkasında bir gölge alanı oluşturur. Bu alan içiçe geçmiş iki koni şeklindedir. "Yarı gölge konisi (Penumbra)" olarak adlandırılan alanda Dünya, Güneş ışığını tamamen engelleyemez. "Tam gölge konisi (Umbral)" nde ise Güneş ışığı tamamen engellenir. Tutulmanın gerçekleşmesi için Ay’ın, Dünya’nın gölge alanlarından geçmesi gerekir. Bir Ay tutulması, Yer’in yuvarlak olduğunun gözlemsel bir tespitidir. Çünkü Ay’ı örten Yer’in gölgesi olup gölgenin biçiminden hareketle gölgeyi oluşturan cismin (Yer) şekli belirlenebilir.

Astronomlar Ay tutulmasını basitçe 3 türe ayırır;

-Yarı Gölgeli Ay Tutulması:
Ay, Dünya’nın yarı gölge konisinden geçer. Çok rahat gözlenemediği için genelde akademik düzeyde incelenir.

-Parçalı Ay Tutulması:
Ay’ın bir kısmı Dünya’nın tam gölge konisinden geçer. Çıplak gözle tutulma rahatlıkla gözlenebilir.

-Tam Ay Tutulması:
Ay, Dünya’nın tam gölge konisinden geçer. Bir tam Ay tutulmasında Ay’ın bize dönük yüzü kızıl bir renge bürünür. ve kolaylıkla gözlenir. Bu kızarmış ışınımın incelenmesiyle Yer atmosferi hakkında ayrıntılı bilgi edinilebilmektedir (atmosferin kimyasal kompozisyonu, atmosferdeki toz miktarı, vb.). Bir başka ifadeyle Tam Ay Tutulması süresince Ay yüzeyi, Yer atmosferini niteleyen bir ayna görevini üstlenmektedir.

Gökbilim sorunları bakımından Ay tutulması çok önemli olmamaktadır. Çünkü Ay tutulması gözlemleri Ay’ın fiziksel yapısı hakkında fazla bir şey vermez. Tutulma esnasında, Yer kürenin karanlık olduğu yerlerdeki Ay’ı gören gözlemcilerin tümü bu Ay tutulması olayını gözleyebilirler.

 

 
  Anasayfa